Điểm gốc Zero: nếu bắt đầu lại, mình còn làm việc này không?

1Câu hỏi và câu hỏi tiếp theo

Trong Chinh phục mục tiêu, Brian Tracy gọi đây là Tư duy Điểm gốc Zero. Tên nghe kỹ thuật, nhưng nó chỉ gồm hai câu hỏi.

Câu thứ nhất: có điều gì mình đang làm hôm nay mà, nếu phải bắt đầu lại từ đầu, mình sẽ không làm nữa?

Nếu câu trả lời là có, câu thứ hai: mình dừng nó bằng cách nào, và nhanh tới mức nào?

Câu thứ nhất khó vì nó buộc bạn quên quá khứ trong một phút. Không tính tiền đã bỏ, công đã đổ, lời đã hứa. Chỉ nhìn tình hình hôm nay và hỏi: biết những gì mình biết bây giờ, mình có chọn lại việc này không?

Câu thứ hai khó vì nó buộc bạn làm. Biết mình sẽ không chọn lại mà vẫn giữ thì mỗi tuần trôi qua là thêm một tuần công sức bỏ vào chỗ sai.

2Vì sao người ta cứ giữ

Lý do phổ biến nhất là tiếc công. Đã bỏ hai năm, ba chục triệu, cả trăm buổi tối. Bỏ bây giờ nghĩa là thừa nhận số đó mất trắng.

Nhưng số đó đã mất rồi, dù bạn giữ hay bỏ. Giữ lại không lấy lại được đồng nào. Nó chỉ thêm công sức mới vào cùng một chỗ.

Lý do thứ hai là sợ mình sai. Dừng một dự án giống như nói to lên: "mình đã chọn nhầm". Tracy nói cần can đảm để thừa nhận điều đó. Nhưng người khác thường đã thấy trước bạn rồi. Họ chỉ chờ bạn nói ra.

Lý do thứ ba là hy vọng. "Biết đâu năm sau nó lên." Có thể. Nhưng nếu hôm nay bạn không mở tài khoản đó vì tin nó sẽ lên năm sau, thì hy vọng ấy chưa đủ mạnh để giữ nó.

3Hỏi câu này ở đâu

Tracy gợi ý áp dụng cho mọi lĩnh vực. Với người làm kinh doanh nhỏ, mình thấy năm chỗ đáng hỏi nhất.

Sản phẩm. Món nào trong menu, mặt hàng nào trong kho mà nếu mới mở quán, bạn sẽ không bán? Ví dụ minh họa: một quán cà phê giữ món bánh flan vì "từ hồi mở quán đã có". Mỗi ngày bán ba cái, bỏ đi năm cái.

Kênh bán. Kênh nào tốn công nhiều nhất trên mỗi đơn? Nếu bắt đầu lại, bạn có chọn nó không?

Khoản chi định kỳ. Phần mềm trả tiền hằng tháng mà không ai mở, gói quảng cáo chạy tự động từ năm ngoái, mặt bằng kho thuê rộng hơn cần.

Thói quen làm việc. Cuộc họp sáng thứ Hai, báo cáo cuối tuần, việc tự tay đi giao hàng. Ngày xưa có lý do. Bây giờ còn không?

Cam kết. Nhóm bạn kinh doanh mà mỗi buổi gặp chỉ để than, hội nhóm mà bạn tham gia vì ngại rời. Tracy nhắc rằng đôi khi lời giải cho một mối quan hệ không ổn không phải là sửa, mà là bước ra.

4Dấu hiệu nên hỏi ngay

Tracy chỉ ra một dấu hiệu: khi bạn thấy căng thẳng, bực bội hay giận dữ kéo dài về một việc, đó thường là một quyết định cũ cần xem lại.

Ví dụ minh họa: chị Mai thấy khó chịu mỗi tối Chủ nhật, lúc phải ngồi soạn báo cáo tuần cho đối tác phân phối. Chị nghĩ do mình lười. Hỏi câu Điểm gốc Zero, chị nhận ra: đối tác đó chỉ chiếm 5% doanh thu nhưng đòi báo cáo kỹ nhất. Nếu bắt đầu lại, chị sẽ không ký hợp đồng với điều khoản đó.

Cái bực không phải do chị lười. Nó là tín hiệu một cam kết đã hết hợp.

5Dừng thế nào cho gọn

Biết cần dừng là một nửa. Nửa kia là dừng cho đúng cách.

Đặt ngày. "Mình sẽ đóng tài khoản sàn thứ hai vào ngày 30 tháng này." Không có ngày thì nó trôi mãi.

Báo cho người liên quan. Khách quen, đối tác, nhân viên. Nói ngắn, nói thật, nói trước. Ví dụ minh họa: "Từ tháng sau quán không làm bánh flan nữa. Anh chị thích món ngọt thì quán có chè khúc bạch, làm mới mỗi sáng."

Xử lý phần còn dở. Đơn đang chạy, hàng còn trong kho, hợp đồng còn hạn. Làm cho xong hoặc chuyển giao, đừng bỏ lửng.

Dùng thời gian vừa có. Đây là phần hay bị quên. Buổi chiều thứ Năm trước dành cho sàn thứ hai, giờ dành cho việc gì? Nếu không chọn, nó sẽ bị việc vặt lấp đầy.

6Không phải cái gì cũng nên cắt

Điểm gốc Zero không phải lời khuyên bỏ mọi thứ khó. Có những việc khó mà bạn vẫn sẽ chọn lại nếu bắt đầu từ đầu: nuôi một kênh bán đang lớn chậm nhưng đều, học một kỹ năng mới, chăm một nhóm khách nhỏ trung thành.

Với những việc đó, câu trả lời là "có, mình vẫn chọn". Và việc trả lời rõ ràng như vậy cũng có ích: bạn thôi nghi ngờ, làm tiếp với tâm thế khác.

Câu hỏi chỉ làm việc của nó: tách những gì bạn đang giữ vì còn giá trị khỏi những gì bạn đang giữ vì tiếc. Muốn bỏ việc gì không đáng thì bài Nói không để bảo vệ điều quan trọng có cách từ chối cho nhẹ nhàng.

7Mấy chỗ hay trật

Dừng mà không báo ai. Khách quen tới quán không thấy món cũ, hỏi nhân viên thì nhân viên không biết. Báo trước một câu đỡ được mười câu giải thích.

Cắt theo cảm xúc một ngày tệ. Hôm khách hoàn ba đơn liền, bạn muốn đóng cả kênh. Hỏi lại câu này vào một buổi sáng bình thường. Nếu câu trả lời vẫn vậy, khi đó hãy làm.

Chỉ hỏi một lần. Hoàn cảnh đổi liên tục. Mỗi quý, trong buổi review tuần 15 phút cuối quý, hỏi lại câu này cho ba thứ tốn công nhất.

8Thử ngay

Viết ra năm việc bạn đang làm đều đặn mỗi tuần, hoặc năm khoản chi định kỳ. Với từng cái, hỏi: nếu hôm nay mới bắt đầu, mình có chọn nó không?

Với mỗi câu trả lời "không", viết thêm một dòng: dừng bằng cách nào, trước ngày nào. Chọn đúng một việc để dừng trong tuần này.