Những người bạn gặp mỗi tuần đang kéo bạn về đâu

1Nhóm tham chiếu

Trong Chinh phục mục tiêu, Brian Tracy viết một chương về chuyện kết giao. Ông dẫn công trình của nhà tâm lý học David McClelland ở Harvard về "nhóm tham chiếu": những người ta thường xuyên giao thiệp và lấy làm chuẩn để so mình.

Theo cách Tracy diễn giải, việc chọn nhóm tham chiếu là một trong những quyết định quan trọng nhất ảnh hưởng tới thành bại của một người. Mình không kiểm chứng được mức "quan trọng nhất" đó, nên xem như nhận định của Tracy. Nhưng cơ chế đằng sau thì dễ thấy trong đời sống.

Ta học cách nói chuyện từ người quanh mình. Ta học luôn cả điều gì là bình thường. Nếu trong nhóm, đọc một cuốn sách mỗi tháng là bình thường, bạn sẽ thấy mình đọc. Nếu than phiền là bình thường, bạn sẽ thấy mình than.

Tracy dẫn câu của Zig Ziglar, đại ý: muốn bay cao như đại bàng thì đừng mãi bới đất cùng gà tây. Câu này hơi phũ, nhưng ý thì rõ.

2Nhìn lại tuần theo từng người

Đây là bài tập mình thấy hữu ích nhất. Lấy tuần vừa rồi. Liệt kê những người bạn dành nhiều thời gian nhất, ngoài công việc bắt buộc. Thường chỉ năm tới mười người.

Với mỗi người, hỏi ba câu ngắn:

Sau khi gặp người này, mình có thêm năng lượng hay mệt hơn?

Người này nói chuyện nhiều nhất về điều gì: kế hoạch, ý tưởng, hay than phiền?

Nếu mình kể với người này một mục tiêu lớn, phản ứng đầu tiên của họ sẽ là gì?

Không cần chấm điểm, không cần chia nhóm "tốt" và "xấu". Chỉ cần nhìn thấy. Nhiều người làm bài này lần đầu mới nhận ra phần lớn thời gian rảnh của mình rơi vào những cuộc gặp làm mình mệt hơn.

3Thêm vào trước khi bớt đi

Đọc tới đây, nhiều người nghĩ ngay tới chuyện cắt bớt bạn bè. Tracy có nói về việc dừng những tình bạn vô bổ khi đã trưởng thành. Nhưng mình nghĩ cắt đứt là cách khó và dễ gây tổn thương nhất.

Cách thực tế hơn là thêm vào. Thêm một nhóm mà người trong đó đang đi theo hướng bạn muốn đi. Thêm một buổi mỗi tuần với họ. Thời gian có hạn, nên khi lịch đầy lên bằng những cuộc gặp mới, những cuộc gặp cũ tự thưa bớt mà không cần tuyên bố gì.

Ví dụ minh họa: Minh không bỏ nhóm bạn đại học. Minh vẫn đi, nhưng một tuần một lần thay vì hai lần, và về lúc 9 giờ. Buổi còn lại, Minh dành cho nhóm chạy bộ và một lớp tiếng Anh buổi tối.

Tracy khuyên chọn một hai hội nhóm có người mình muốn học hỏi: hội ngành nghề, câu lạc bộ, nhóm cộng đồng. Đến họp, giới thiệu bản thân, đăng ký làm thành viên.

4Cho trước, rồi mới nhận

Vào một nhóm mới thì làm gì để được đón nhận? Tracy trả lời bằng quy luật gieo và gặt: cho trước.

Ông khuyên tình nguyện nhận việc trong hội nhóm, kể cả việc không lương. Vì đó là cách để người khác thấy bạn làm việc thế nào. Một người hay đến sớm, nhận việc và làm xong nhanh sẽ được nhớ tới.

Tracy còn nhắc một quan sát: trong nhóm làm việc, thường một phần nhỏ thành viên gánh phần lớn công việc. Ông khuyên chủ động vào nhóm nhỏ đó: họp thì có chuẩn bị, có ý kiến, nhận việc và làm cho xong.

Cho trước cũng áp dụng cho từng người. Tracy gợi ý hỏi đồng nghiệp: "Mình có thể giúp gì để công việc của bạn dễ hơn?". Một câu hỏi như vậy mở ra nhiều mối quan hệ hơn mọi lời tự giới thiệu.

5Đừng quên những người ở nhà

Có một chiều ngược lại cũng cần nói. Khi dồn sức cho mục tiêu, người dễ bị bỏ quên nhất thường là gia đình.

Tracy dẫn câu của Benjamin Disraeli, đại ý: không thành công nào ngoài xã hội bù đắp được thất bại trong gia đình. Ông nói tới khái niệm "thái cực có chủ định": có giai đoạn bạn phải dồn hết thời gian cho công việc. Khi đó, hãy nói rõ với gia đình chuyện gì đang diễn ra, kéo dài bao lâu, vì sao. Rồi bù lại sau, bằng một kỳ nghỉ, một khoảng thời gian chỉ dành cho nhau.

Người ở nhà cũng là nhóm tham chiếu, và là nhóm bạn gặp nhiều nhất. Chăm cho nhóm đó cũng là một phần của kỷ luật.

6Mấy chỗ hay trật

Phán xét bạn cũ. Nhóm bạn cũ không xấu vì họ than phiền. Có thể họ đang có giai đoạn khó. Bạn có thể vẫn thương họ, vẫn gặp họ, và chỉ thay đổi tần suất.

Vào nhóm mới rồi im lặng. Đến dự mà không nói gì, không nhận việc gì, thì sau ba tháng bạn vẫn là người lạ. Tracy nhấn mạnh việc tham gia chủ động, không phải có mặt cho đủ.

Chờ nhóm hoàn hảo. Không có nhóm nào hoàn hảo. Chọn nhóm mà ít nhất vài người đang làm điều bạn muốn làm, và bắt đầu. Bài Thiết kế môi trường thay vì dựa vào ý chí nói về cùng nguyên tắc ở phạm vi đồ vật và không gian.

7Thử trong tuần này

Liệt kê mười người bạn dành nhiều thời gian nhất tuần trước. Với mỗi người, ghi một chữ: thêm năng lượng, hoặc bớt năng lượng.

Chọn một nhóm hoặc một người đang đi theo hướng bạn muốn đi. Đặt lịch gặp hoặc tham gia trong 7 ngày tới. Khi đến, nhận một việc nhỏ và làm xong.

Nếu lịch của bạn đã kín, bài Nói không để bảo vệ điều quan trọng giúp dọn chỗ cho buổi gặp mới.