Tóm tắt nhanh
- Story Spine là bảy câu có sẵn chữ mở đầu. Bạn chỉ cần điền phần còn lại.
- Khung này của Kenn Adams, một nhà viết kịch ứng tác. Nó nổi tiếng vì được nhắc tới trong các mẹo viết truyện của Pixar.
- Phần quan trọng nhất là câu thứ ba, "Rồi một ngày". Nó là lúc mọi thứ thay đổi.
- Sau khi điền xong, xóa chữ mở đầu đi và viết lại cho tự nhiên.
Ví dụ minh họa: chị Hạnh muốn viết trang Giới thiệu cho tiệm bánh. Chị ngồi hai buổi tối, viết được đúng một câu: "Tiệm bánh Hạnh ra đời với mong muốn mang đến những chiếc bánh ngon cho mọi người." Rồi kẹt.
Hôm sau, chị thử điền vào bảy chỗ trống có sẵn chữ mở đầu. Mười lăm phút sau, chị có một câu chuyện hoàn chỉnh. Bảy chỗ trống đó gọi là Story Spine, xương sống câu chuyện.
1Bảy câu của Story Spine
Đây là bảy chữ mở đầu:
- Ngày xửa ngày xưa…
- Mỗi ngày…
- Rồi một ngày…
- Bởi vì điều đó…
- Cho nên…
- Cho đến cuối cùng…
- Và mỗi ngày sau đó…
Câu 1 và 2 giới thiệu nhân vật và cuộc sống bình thường. Câu 3 là biến cố. Câu 4 và 5 là chuỗi hậu quả, căng dần lên. Câu 6 là lúc giải quyết. Câu 7 là cuộc sống mới.
Lưu ý
Câu 4 và 5 có thể lặp lại vài lần. Bởi vì điều đó, cho nên, bởi vì điều đó, cho nên. Mỗi lần lặp là một nấc căng thẳng.
2Ví dụ từ phim: Toy Story
Toy Story năm 1995 đi đúng bảy câu này.
Ngày xửa ngày xưa, Woody là món đồ chơi được cậu chủ Andy yêu nhất. Mỗi ngày, Woody làm thủ lĩnh trong phòng, yên tâm với vị trí số một. Rồi một ngày, Andy được tặng Buzz Lightyear, một món đồ chơi mới bóng bẩy. Bởi vì điều đó, Woody ghen và lo bị thay thế. Cho nên, Woody tìm cách đẩy Buzz đi, và cả hai lạc khỏi nhà. Cho đến cuối cùng, hai người phải hợp sức mới về được với Andy. Và mỗi ngày sau đó, họ là bạn.
Bảy câu, cả một bộ phim dài. Phần còn lại chỉ là chi tiết.
3Điền cho câu chuyện của quán
Giờ áp vào tiệm bánh của chị Hạnh, vẫn là ví dụ minh họa.
- Ngày xửa ngày xưa, có một cô kế toán ở Huế mê làm bánh bông lan.
- Mỗi ngày, cô đi làm tám tiếng, tối về nướng bánh cho con ăn sáng.
- Rồi một ngày, cô giáo của con hỏi mua ba chục cái cho buổi liên hoan lớp.
- Bởi vì điều đó, phụ huynh trong lớp xin số điện thoại, đặt bánh sinh nhật cho con.
- Cho nên, cô nướng bánh tới 1 giờ sáng ba tối mỗi tuần, vừa mệt vừa vui.
- Cho đến cuối cùng, cô nghỉ việc kế toán, thuê một gian nhỏ gần trường.
- Và mỗi ngày sau đó, mẻ bánh đầu tiên ra lò lúc 6 giờ, kịp cho phụ huynh ghé mua trên đường đưa con đi học.
Đọc bảy câu, bạn đã thấy một con người, một bước ngoặt, và một lý do để ghé tiệm buổi sáng.
Mẹo
Viết câu 3 trước. Tìm được "Rồi một ngày" là bạn có câu chuyện. Các câu khác chỉ là đi tới và đi khỏi khoảnh khắc đó.
4Xóa giàn giáo
Bảy chữ mở đầu là giàn giáo. Xây xong thì tháo ra. Nếu giữ nguyên "Ngày xửa ngày xưa" trên trang Giới thiệu, nghe như truyện cổ tích cho trẻ con.
Bản viết lại của chị Hạnh:
Mình từng là kế toán ở Huế. Tối nào cũng nướng một mẻ bông lan cho con ăn sáng. Một hôm, cô giáo của con hỏi mua ba chục cái cho buổi liên hoan lớp. Tuần sau, điện thoại mình bắt đầu reo. Có tháng, mình nướng tới 1 giờ sáng ba tối mỗi tuần. Rồi mình nghỉ việc, thuê gian nhỏ gần trường này. Giờ mẻ đầu ra lò lúc 6 giờ, kịp cho các anh chị ghé mua trên đường đưa con đi học.
Khung vẫn còn nguyên bên dưới. Người đọc chỉ không thấy nó.
5Câu 3 phải là một ngày thật
Lỗi hay gặp nhất là câu "Rồi một ngày" không có ngày nào cả. "Rồi một ngày, mình nhận ra đam mê của mình là làm bánh." Đó là một ý nghĩ, không phải một sự kiện.
Câu 3 cần một chuyện cụ thể xảy ra: ai nói gì, ai đặt gì, cái gì hỏng, ai đến. Bài Mở đầu câu chuyện: bắt đầu ở khoảnh khắc mọi thứ thay đổi giải thích vì sao khoảnh khắc thay đổi mới là chỗ câu chuyện bắt đầu.
6Câu 4 và 5 phải đẩy lên
Lỗi thứ hai: câu 4 và 5 đi ngang. "Bởi vì điều đó, mình mua thêm lò. Cho nên mình làm được nhiều bánh hơn." Không có gì căng.
Chuỗi hậu quả nên làm mọi thứ khó hơn một chút trước khi tốt lên. Tiệm của chị Hạnh có đêm 1 giờ sáng. Toy Story có lúc hai nhân vật bị lạc. Đó là chỗ người nghe muốn biết tiếp. Bài Không có trở ngại thì không có câu chuyện bàn kỹ phần này.
Cẩn thận
Đừng để câu 7 thành quảng cáo: "Và mỗi ngày sau đó, tiệm phục vụ hàng nghìn khách hài lòng." Câu 7 nên là một hình ảnh của cuộc sống mới, như mẻ bánh lúc 6 giờ sáng.
7Điền thử với khách làm nhân vật chính
Story Spine không chỉ kể chuyện của quán. Đổi nhân vật thành khách, bạn có một câu chuyện cho bài đăng hoặc video về khách hàng.
Ví dụ minh họa: một tiệm sửa điện thoại kể chuyện một khách quen.
- Ngày xửa ngày xưa, có một chú chạy xe ôm công nghệ ở Thủ Đức.
- Mỗi ngày, chú nhận cuốc qua chiếc điện thoại đã ba năm tuổi, pin sạc hai lần một ngày.
- Rồi một ngày, điện thoại sập nguồn giữa cuốc, khách đứng chờ bên đường, chú không gọi lại được.
- Bởi vì điều đó, chú bị đánh giá một sao, điểm tài khoản tụt.
- Cho nên, chú tính mua máy mới, dù tháng đó đang phải đóng học phí cho con.
- Cho đến cuối cùng, chú ghé tiệm, thay pin trong 30 phút với giá chừng một ngày chạy xe.
- Và mỗi ngày sau đó, chú chạy hết ca mà pin vẫn còn, cục sạc dự phòng nằm yên trong cốp.
Để ý tiệm chỉ xuất hiện ở câu 6. Năm câu đầu là cuộc sống của chú, và đó là lý do người đọc quan tâm. Ai cũng biết một người chạy xe như chú.
Trước khi đăng, xin phép khách và cho họ đọc lại. Nếu khách không muốn lộ tên, đổi chi tiết nhận dạng nhưng giữ đúng diễn biến.
Lưu ý
Câu 5 có chi tiết học phí của con. Đó là chỗ người đọc thấy cái giá thật của một chiếc điện thoại hỏng, và thấy câu 6 đáng giá.
8Dùng ở đâu
Story Spine hợp với:
- Trang Giới thiệu, bài ghim trên fanpage.
- Kịch bản video kể hành trình, khoảng một đến hai phút.
- Câu chuyện của một khách hàng: khách là nhân vật, sản phẩm xuất hiện ở câu 5 hoặc 6.
Với khách hàng làm nhân vật chính, bạn ghép với bài Khách hàng là nhân vật chính, thương hiệu là người dẫn đường.
Không hợp với bài đăng bán hàng một đoạn. Bảy câu là hơi dài cho một bài giới thiệu món mới. Chỗ đó dùng Before, After, Bridge gọn hơn.
9Viết thử
Lấy giấy, viết bảy chữ mở đầu thành bảy dòng. Điền câu 3 trước, rồi câu 1 và 2, rồi 4, 5, 6, 7. Xong thì viết lại thành một đoạn, bỏ hết chữ mở đầu. Đọc to cho người nhà nghe.
Nếu họ hỏi "rồi cô giáo đó có quay lại mua không?", câu chuyện của bạn đã sống.
Nếu họ nghe xong mà không hỏi gì, xem lại câu 3. Có thể nó vẫn là một ý nghĩ, chưa phải một ngày có thật với người thật, việc thật.
Điều cần nhớ
Đúc kết bài học
- Story Spine là bảy câu có chữ mở đầu cố định; bạn chỉ cần điền phần còn lại.
- Câu 3, "Rồi một ngày", phải là một sự kiện cụ thể, không phải một ý nghĩ.
- Câu 4 và 5 phải đẩy căng thẳng lên trước khi mọi thứ tốt hơn.
- Điền xong thì tháo giàn giáo: xóa chữ mở đầu, viết lại cho tự nhiên.
Khi không biết bắt đầu từ đâu, hãy bắt đầu từ "Rồi một ngày".
Tải miễn phí · Markdown
Checklist Storytelling
Checklist từ nhân vật, xung đột, bước ngoặt đến kết quả và CTA để kể chuyện thật mà không quảng cáo lộ.
- 8 nhóm kiểm tra
- Khung viết 7 dòng
- Bài test trước khi đăng
