Viết nỗi sợ ra giấy: ba câu hỏi làm nó nhỏ lại

1Vì sao phải viết ra

Trong Chinh phục mục tiêu, Brian Tracy gọi sợ hãi là kẻ thù lớn nhất của mục tiêu. Ông ví nó như xô nước tạt vào đốm lửa mong muốn vừa nhen lên.

Nỗi sợ mạnh nhất khi nó không có tên. "Sợ không ổn", "sợ thất bại", "sợ mọi người nghĩ". Những cụm từ đó đủ rộng để chứa mọi thứ, nên không có cách nào xử lý.

Viết ra buộc bạn phải gọi tên. "Sợ không ổn" thành "sợ ba tháng đầu không đủ khách để trả tiền mặt bằng 12 triệu". Câu sau vẫn đáng sợ, nhưng nó có một con số, một khoảng thời gian, và vì vậy có cách tính.

2Bước một: liệt kê và xếp hạng

Ở đầu trang giấy, viết: "Mình sợ điều gì?"

Rồi liệt kê mọi nỗi sợ, lớn và nhỏ, liên quan tới mục tiêu bạn đang né. Đừng lọc. Sợ thất bại, sợ mất tiền, sợ bị từ chối, sợ bị chê, sợ người nhà phản đối, sợ không biết làm sổ sách, sợ bạn cũ cười.

Ví dụ minh họa, danh sách của anh Hải:

• Ba tháng đầu không đủ khách để trả 12 triệu tiền mặt bằng.
• Khách quen ở tiệm cũ không theo sang.
• Mất khoản tiết kiệm 150 triệu.
• Ông chủ cũ giận, nói xấu với dân trong nghề.
• Không biết làm sổ sách, thuế.
• Vợ lo, hai vợ chồng cãi nhau.

Rồi xếp lại theo mức độ kìm chân bạn. Nỗi sợ nào, nếu biến mất ngày mai, sẽ làm bạn bắt đầu ngay? Đưa nó lên đầu.

3Bước hai: ba câu hỏi

Với hai, ba nỗi sợ đứng đầu, Tracy đề xuất trả lời ba câu hỏi.

Nỗi sợ này kìm chân mình thế nào? Cụ thể nó làm mình không làm điều gì, hoặc làm điều gì khác đi.

Nỗi sợ này đã giúp mình được gì? Câu này bất ngờ nhất. Nỗi sợ nào sống lâu cũng có lý do. Thường nó đã bảo vệ bạn khỏi một điều gì đó.

Nếu không còn nỗi sợ này, mình sẽ làm gì khác? Câu này cho bạn thấy cái giá thật của việc giữ nó.

4Tracy tự trả lời

Tracy dùng chính mình làm ví dụ. Cha mẹ ông lớn lên thời Đại Suy thoái ở Mỹ, lúc nào cũng lo chuyện tiền. Năm hai mươi tuổi ông túng quẫn. Nỗi sợ nghèo theo ông cả khi đã đủ tiền.

Nó kìm ông thế nào? Ông ngại mạo hiểm với tiền, luôn chọn an toàn thay vì cơ hội.

Nó đã giúp gì? Ông làm việc chăm hơn người khác, tham vọng hơn, học nhiều về kiếm tiền và đầu tư. Chính nó đẩy ông tới chỗ độc lập về tài chính.

Không còn nó thì sao? Ông sẽ dám nhận rủi ro hơn, chủ động hơn, mở công ty riêng, bớt căng thẳng mỗi khi nhìn giá cả.

Tracy kể rằng phân tích như vậy giúp ông bắt đầu buông nỗi sợ đó. Không phải vì nó sai, mà vì ông thấy rõ nó đã làm xong việc của nó.

5Ví dụ: anh Hải trả lời

Ví dụ minh họa, với nỗi sợ đứng đầu của anh Hải: "Ba tháng đầu không đủ khách để trả 12 triệu tiền mặt bằng."

Nó kìm mình thế nào? Mình không đi xem mặt bằng nào cả, vì xem rồi sẽ phải quyết.

Nó đã giúp gì? Nó giữ cho gia đình mình có khoản tiết kiệm. Ba năm qua mình không làm liều.

Không còn nó thì mình làm gì? Mình sẽ đi xem mặt bằng, hỏi giá, tính xem cần bao nhiêu khách mỗi ngày để hòa vốn.

Viết xong câu thứ ba, anh nhận ra việc tiếp theo không phải là mở tiệm. Nó là đi xem ba mặt bằng và tính một con số. Việc đó không đáng sợ chút nào.

6Hai thứ làm nỗi sợ nhỏ lại

Tracy chỉ ra hai nguồn lớn của sợ hãi: thiếu hiểu biết, và mệt mỏi. Thuốc giải tương ứng là kiến thức, kinh nghiệm, và nghỉ ngơi.

Kiến thức. Phần lớn nỗi sợ của anh Hải là sợ cái chưa biết. Không biết làm sổ sách thì đi học một khóa ngắn, hoặc hỏi một người bạn đã mở tiệm. Không biết bao nhiêu khách thì hòa vốn thì ngồi tính. Mỗi câu hỏi được trả lời là một nỗi sợ nhỏ đi.

Kinh nghiệm. Tracy so với học lái xe. Lần đầu ngồi sau tay lái, ai cũng sợ. Sau vài chục lần, không ai sợ nữa. Không phải vì xe an toàn hơn, mà vì bạn đã làm đủ nhiều. Với anh Hải: nhận cắt tóc tại nhà cho vài khách quen vào ngày nghỉ, xem có bao nhiêu người theo.

Nghỉ ngơi. Tracy nhắc rằng mệt mỏi làm mọi thứ đáng sợ hơn. Một đêm ngủ đủ có thể đổi hẳn cách bạn nhìn một vấn đề. Đừng quyết định chuyện lớn lúc mười một giờ đêm. Bài Ngủ, vận động và năng lượng nói thêm về điều này.

7Đi về phía điều mình sợ

Tracy viết một ý đơn giản: tiến về phía điều mình sợ thì nó nhỏ lại, né tránh thì nó lớn lên cho tới khi điều khiển đời bạn.

Đi về phía không có nghĩa là nhảy vào. Nó có nghĩa là bước một bước nhỏ, có thể lùi lại được. Đi xem mặt bằng thì không mất gì. Hỏi một người bạn đã mở tiệm thì không mất gì. Nhận năm khách tại nhà vào Chủ nhật thì không mất gì.

Mỗi bước nhỏ cho bạn thêm thông tin, và thông tin làm nỗi sợ nhỏ đi. Tracy gọi loại can đảm quan trọng nhất là can đảm bắt đầu: thử điều mới, ra khỏi chỗ quen.

Nếu bước nhỏ nhất vẫn quá nặng, chia nhỏ nữa. Bài Kỷ luật bắt đầu từ một việc đủ nhỏ có cách chia.

8Mấy chỗ hay trật

Coi mọi nỗi sợ là phải vượt qua. Có nỗi sợ đúng. Nếu tính ra cần 40 khách mỗi ngày mới hòa vốn mà tiệm cũ chỉ có 15 khách quen, nỗi sợ đó đang nói thật. Lúc đó đổi kế hoạch, không phải liều.

Làm một mình mãi. Đưa danh sách cho một người bạn tin tưởng đọc. Người ngoài thường thấy ngay nỗi sợ nào có cách xử lý đơn giản mà bạn chưa nhìn ra.

9Làm tối nay

Lấy một tờ giấy. Viết ở trên cùng: "Mình sợ điều gì?" Liệt kê ít nhất năm nỗi sợ quanh một việc bạn đang né. Xếp hạng. Với nỗi sợ đứng đầu, trả lời ba câu hỏi.

Dưới câu trả lời thứ ba, viết một bước nhỏ bạn có thể làm trong tuần này mà không mất gì nếu nó không thành. Rồi đặt ngày làm bước đó.